Tlenek węgla "cichy zabójca".

Co to jest i jak działa tlenek węgla?
Tlenek węgla (CO) zwany też czadem lub cichym zabójcą jest gazem powstającym w wyniku niepełnego spalania węgla i substancji, które posiadają w swoim składzie węgiel. Jest tym groźniejszy, że nie posiada smaku, zapachu, barwy, nie szczypie w oczy i nie "dusi w gardle". W bardzo dużym stężeniu może lekko pachnieć czosnkiem. Ma też bardzo "wybuchowy charakter", a w powietrzu pali się niebieskawym płomieniem. Jest nieco lżejszy od powietrza (gęstość 0,967), przez co łatwo przenika przez ściany, stropy i warstwy ziemi. Kiedy tlenek węgla dostanie się już do naszych płuc, wiąże się z hemoglobiną i tworzy tzw. karboksyhemoglobinę. Ta nie może przenosić tlenu i zakłócony jest transport tlenu w organizmie. Przez to z kolei komórki naszego ciała, jak i cały organizm jest mocno niedotleniony. Najbardziej narażony jest ośrodkowy układ nerwowy i układ naczyniowo-sercowy. Konsekwencja tego jest najpierw senność, potem brak kontroli nad ciałem i człowiek zasypia, nie może się już ruszyć o własnych siłach. Wtedy może już liczyć tylko na czujność domowników.
Jak pomóc przy zatruciu tlenkiem węgla?
W przypadku zatrucia tlenkiem węgla należy:

• zapewnić dopływ świeżego czystego powietrza; w skrajnych przypadkach wybijając szyby w oknie,
• wynieść osobę poszkodowaną w bezpieczne miejsce, jeśli nie stanowi to zagrożenia dla zdrowia osoby ratującej; w przypadku istnienia takiego zagrożenia pozostawić przeprowadzenie akcji służbom ratowniczym,
• wezwać służby ratownicze (pogotowie ratunkowe, PSP),
• jak najszybciej podać tlen,
• jeżeli osoba poszkodowana nie oddycha, ma zatrzymaną akcję serca, należy natychmiast zastosować sztuczne oddychanie np.  metodą usta - usta oraz masaż serca,
• nie wolno wpadać w panikę, kiedy znajdziemy dziecko lub dorosłego z objawami zaburzenia świadomości w kuchni, łazience lub garażu; należy jak najszybciej przystąpić do udzielania pierwszej pomocy.

Przestarzałe piecyki gazowe i zły stan instalacji gazowych.
Najczęstszą przyczyną zatrucia są pożary i wadliwa instalacja grzewcza. Piecyk gazowy w małej łazience bez przewodu kominowego i prawidłowej wentylacji (lub z niedrożnym przewodem kominowym), może w ciągu jednej minuty wytworzyć ok. 27 dm 3 tlenku węgla, dawkę, która może zabić.

 Niestety nasze piecyki i instalacje gazowe są często za stare, nieszczelne i wadliwe. W pierwszej kolejności dotyczy on tzw. junkersów, czyli gazowych pieców do ogrzewania wody. Najczęściej były kupowane z ośmioletnią gwarancją. Tyle, że w zdecydowanej większości ponad 20 lub 30 lat temu. I ludzie albo udają, albo nie wiedzą, że ich piec już dawno nie jest sprawny. Tutaj nie ma miejsca na jakikolwiek remont. Jedyna droga, to wyrzucenia starego i zakup nowego. Dotyczy to również wszelkich urządzeń i instalacji gazowych do ogrzewania mieszkań i domów. Bardzo istotną kwestią jest też nadmierne uszczelnianie przez ludzi swoich mieszkań, do tego stopnia, że kominy i wentylacja nie spełniają swojej roli - nie ma w nich tzw. "ciągu."

Co zrobić, aby uniknąć zaczadzenia?
W celu uniknięcia zaczadzenia należy:

• przeprowadzać kontrole techniczne, w tym sprawdzanie szczelności przewodów kominowych, ich systematyczne czyszczenie oraz sprawdzanie występowania dostatecznego ciągu powietrza,
• użytkować sprawne techniczne urządzenia, w których odbywa się proces spalania, zgodnie z instrukcją producenta,
• stosować urządzenia posiadające stosowne dopuszczenia w zakresie wprowadzenia do obrotu; w sytuacjach wątpliwych należy żądać okazania wystawionej przez producenta lub importera urządzenia tzw. deklaracji zgodności, tj. dokumentu zawierającego informacje o specyfikacji technicznej oraz przeznaczeniu i zakresie stosowania danego urządzenia,
• nie zaklejać i nie zasłaniać w inny sposób kratek wentylacyjnych,
• w przypadku wymiany okien na nowe, sprawdzić poprawność działania wentylacji, ponieważ nowe okna są najczęściej o wiele bardziej szczelne w stosunku do wcześniej stosowanych w budynku i mogą pogarszać wentylację,
• systematycznie sprawdzać ciąg powietrza, np. poprzez przykładanie kartki papieru do otworu bądź kratki wentylacyjnej; jeśli nic nie zakłóca wentylacji, kartka powinna przywrzeć do wyżej wspomnianego otworu lub kratki,
• często wietrzyć pomieszczenie, w których odbywa się proces spalania (kuchnie, łazienki wyposażone w termy gazowe), a najlepiej zapewnić, nawet niewielkie, rozszczelnienie okien,
• nie bagatelizować objawów duszności, bólów i zawrotów głowy, nudności, wymiotów, oszołomienia, osłabienia, przyspieszenia czynności serca i oddychania, gdyż mogą być sygnałem, że ulegamy zatruciu czadem; w takiej sytuacji należy natychmiast przewietrzyć pomieszczenie, w którym się znajdujemy i zasięgnąć porady lekarskiej.

Dbajmy o właściwą wentylację pomieszczeń, w których znajdują się urządzenia gazowe.
Co robić, aby uniknąć zagrożenia. To bardzo proste.
Przede wszystkim nie można zasłaniać kratek wentylacji grawitacyjnej, nie można zasłaniać kratek w drzwiach, a kupując drzwi do łazienek zwracać uwagę na właściwe drzwi z otworami wentylacyjnymi. Nie można również utrudniać wymiany i krążenia powietrza w pomieszczeniach, gdzie zachodzi spalanie i wentylacja, np. poprzez wieszanie prania. Należy kontrolować czy kratka wentylacyjna ma tzw. ciąg tzn. czy wyciąga powietrze z pomieszczenia - czasami gniazdo ptaka może utrudniać taki ciąg, czasami nieprofesjonalnie wykonany remont i cegły w przewodach wentylacyjnych zatykają otwory wentylacyjne.
Zwykłe wietrzenie mieszkania, nawet w okresie zimowym ma sens - trzeba dbać o dopływ świeżego powietrza mimo, że może to nieprzyjemne bo chłodne. Nie wolno uszczelniać za wszelką cenę pomieszczeń, w których pracują urządzenia takie jak piecyki gazowe, piece kaflowe, kominki itp.
Dbajmy o dobrą wentylację!!!!!!!!!

Więcej informacji:
Informacja dotycząca zapobiegania zatruciom tlenkiem węgla - strona KG PSP
Uwaga tlenek węgla - strona KW PSP Olsztyn

Zebrał i opracował:

st. kpt. Szymon Sapieha
Dowódca Jednostki Ratowniczo - Gaśniczej PSP w Kętrzynie